عقيل نيز مانند عمويش عباس بن عبد المطلب به اجبار در صف مشركان در جنگ بدر حاضر و اسير شد و با دادن فديه به مكّه بازگشت و پيش از صلح حديبيه مسلمان شد و هجرت كرد و به خدمت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله رسيد و در جنگ موته در صف مسلمانان همراه برادرش جعفر شركت جست و در زمان خلافت معاويه در سنه 50 هجرى ديده از جهان فروبست در حالى كه بيش از 90 سال داشت . او در هيچ‌يك از جنگهاى برادرش امير مؤمنان عليه السّلام حضور نيافت ؛ ولى « ابن عبد ربّه » در كتاب استيعاب نقل مىكند كه عقيل همراه با ابن عباس در جنگ جمل ، صفين و نهروان شركت داشت و اين مسئله منافات با نابينايى او ندارد ، زيرا « ابن ابى الحديد » مىگويد : عقيل در جنگ صفين بود ؛ ولى پيكار نكرد و از خيرخواهى و مشورت نيك مضايقه ننمود . دربارهء اينكه آيا عقيل سرانجام به شام رفت و به معاويه پيوست دو قول مختلف نقل شده ، بعضى معتقدند كه در زمان حيات امير مؤمنان عليه السّلام به شام نرفت ؛ ولى بعد از شهادت آن حضرت ( به ناچار ) به شام رفت و به معاويه پيوست . بعضى ديگر مانند علّامهء شوشترى در شرح نهج البلاغه خود معتقدند اساسا برنامه ملحق شدن به معاويه در كار نبوده ، ملاقاتى كرده و باز گشته است . در مجموع چنين استفاده مىشود كه او مرد با ايمان و نيك‌نفسى بود ؛ ولى از نظر روحى ضعيف بود و اگر گاهى لغزشى از او سر زده به علت همين ضعف بود . يكى از امتيازات عقيل آگاهى وسيع او نسبت به علم انساب بود ، قبائل عرب را خوب مىشناخت و از نسبهاى آنها آگاه بود و بعضى او را يكى از نسّابهاى چهارگانهء عرب شمرده‌اند . « 1 »

--> ( 1 ) . شرح نهج البلاغهء ابن ابى الحديد ، ج 11 ، ص 250 به بعد و شرح نهج البلاغهء مرحوم شوشترى ، ج 6 ، ص 523 به بعد .